هوش مصنوعی اپل واچ حالا به یکی از مهمترین نقاط قوت ساعت هوشمند اپل تبدیل شده است؛ برتریای که تنها به قابلیتهای نرمافزاری محدود نمیشود و در آمار بازار هم خودش را نشان میدهد. تازهترین گزارش مؤسسه Counterpoint Research نشان میدهد ساعت هوشمند اپل در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۹۰ درصد از بازار ساعتهای هوشمند مجهز به پردازش هوش مصنوعی روی دستگاه (Edge AI) را در اختیار داشته است.
این آمار فقط از فروش بالای اپل واچ خبر نمیدهد؛ بلکه نتیجه مسیری را نشان میدهد که اپل چند سال پیش با توسعه تراشههای اختصاصی و پردازش محلی هوش مصنوعی آغاز کرد. در حالی که بسیاری از تولیدکنندگان هنوز در حال گسترش قابلیتهای مشابه هستند، اپل توانسته فاصله محسوسی با رقبای خود ایجاد کند.
گزارش Counterpoint همچنین نشان میدهد عرضه ساعتهای هوشمند مجهز به Edge AI طی یک سال گذشته حدود ۷۰ درصد افزایش یافته و اکنون نزدیک به یکچهارم کل بازار را تشکیل میدهد؛ آماری که نشان میدهد رقابت بر سر پردازش هوشمند روی خود دستگاه، وارد مرحله تازهای شده است.
Edge AI؛ فناوریای فراتر از دستیارهای هوشمند
وقتی صحبت از هوش مصنوعی میشود، بسیاری از کاربران به سرویسهایی مانند ChatGPT یا پردازش ابری فکر میکنند؛ اما در ساعتهای هوشمند ماجرا کمی متفاوت است.
Edge AI به پردازش هوش مصنوعی مستقیماً روی خود دستگاه گفته میشود؛ یعنی اطلاعات بدون ارسال به سرورهای ابری یا حتی آیفون، توسط تراشه داخلی ساعت تحلیل میشوند.
این شیوه پردازش دو مزیت مهم دارد:
- پاسخها تقریباً آنی هستند
- اطلاعات حساس سلامت کاربر از دستگاه خارج نمیشوند.
در Apple Watch این فناوری پشت بسیاری از قابلیتهایی قرار دارد که کاربران هر روز از آنها استفاده میکنند؛ از تشخیص ضربان قلب نامنظم گرفته تا تشخیص سقوط، تحلیل فعالیتهای ورزشی و پردازش دادههای سلامت. انجام این پردازشها روی خود ساعت باعث میشود هم سرعت عملکرد افزایش پیدا کند و هم وابستگی دستگاه به اینترنت یا فضای ابری کاهش یابد.
به اعتقاد تحلیلگران Counterpoint، همین رویکرد یکی از مهمترین دلایل برتری اپل در بازار ساعتهای هوشمند مجهز به هوش مصنوعی محسوب میشود.
Neural Engine؛ سرمایهگذاری چندساله اپل
برتری امروز Apple Watch اتفاقی به دست نیامده است. اپل از سال ۲۰۲۳ و همزمان با معرفی تراشه S9، نسل جدیدی از پردازش هوش مصنوعی را وارد ساعتهای هوشمند خود کرد.
این تراشه به یک Neural Engine چهار هستهای مجهز شد؛ واحدی که بهطور اختصاصی برای اجرای الگوریتمهای یادگیری ماشین روی خود دستگاه طراحی شده است. همین تصمیم باعث شد بسیاری از قابلیتهای سلامت و ایمنی Apple Watch بدون نیاز به ارتباط دائمی با آیفون یا فضای ابری اجرا شوند.
در حالی که اپل این مسیر را چند سال قبل آغاز کرده بود، بسیاری از رقبا تازه در سالهای اخیر به فکر توسعه سختافزارهای مشابه افتادهاند.
برای مثال، هواوی در سال ۲۰۲۵ تراشه Kirin W80 را معرفی کرد تا بخشی از پردازشهای هوش مصنوعی را مستقیماً روی ساعت انجام دهد. کوالکام نیز امسال با پلتفرم Snapdragon Wear Elite وارد این رقابت شده و گوگل هم گفته میشود روی تراشه اختصاصی پوشیدنی مبتنی بر Tensor کار میکند.
با این حال، گزارش Counterpoint نشان میدهد فاصله اپل با رقبا همچنان قابل توجه است؛ فاصلهای که نتیجه چند سال سرمایهگذاری مستمر روی سختافزار و نرمافزار به شمار میرود.
سلامت دیجیتال؛ مهمترین میدان رقابت
بررسیهای Counterpoint نشان میدهد مهمترین کاربرد Edge AI در ساعتهای هوشمند، همچنان به قابلیتهای سلامت و ایمنی اختصاص دارد؛ حوزهای که اپل طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای روی آن انجام داده است.
بر اساس این گزارش، میزان عرضه ساعتهای هوشمند مجهز به قابلیت اندازهگیری فشار خون طی یک سال گذشته دو برابر شده و دستگاههای دارای قابلیت تشخیص آپنه خواب نیز رشدی سهبرابری را تجربه کردهاند. این روند نشان میدهد تولیدکنندگان دیگر ساعت هوشمند را صرفاً ابزاری برای نمایش اعلانها یا ثبت فعالیتهای ورزشی نمیدانند؛ بلکه آن را به یکی از مهمترین ابزارهای پایش سلامت تبدیل کردهاند.
نکته جالب اینکه تحلیلگران معتقدند رقابت بعدی شرکتها به تشخیص دیابت خواهد رسید. هرچند این فناوری هنوز به مرحله عرضه عمومی نرسیده، اما بسیاری از تولیدکنندگان در حال توسعه راهکارهایی هستند که بتوانند بدون نیاز به نمونهگیری خون، اطلاعات دقیقتری از وضعیت قند خون کاربران ارائه دهند.
اگر چنین قابلیتی در آینده به مرحله تجاری برسد، میتواند یکی از مهمترین تحولهای تاریخ ساعتهای هوشمند باشد.
همه ساعتهای دارای هوش مصنوعی در یک گروه قرار نمیگیرند
یکی از نکات مهم این گزارش، نحوه دستهبندی ساعتهای هوشمند توسط Counterpoint است.
این مؤسسه هر محصولی را که صرفاً به یک تراشه مجهز باشد، در گروه ساعتهای دارای Edge AI قرار نمیدهد. برای ورود به این دسته، ساعت باید علاوه بر داشتن Neural Engine یا واحد پردازش عصبی (NPU)، حداقل یکی از قابلیتهای سلامت، ایمنی یا تعامل با کاربر را نیز مستقیماً روی همان تراشه اجرا کند.
به بیان دیگر، وجود سختافزار بهتنهایی کافی نیست؛ هوش مصنوعی باید در عمل بخشی از تجربه کاربری دستگاه باشد.
همین موضوع باعث شده Apple Watch جایگاه ویژهای در این گزارش پیدا کند، زیرا بسیاری از قابلیتهای کلیدی آن سالهاست بهصورت محلی و بدون وابستگی به پردازش ابری اجرا میشوند.
برتری امروز؛ تضمین آینده نیست
اگرچه اپل در حال حاضر بازیگر اصلی بازار ساعتهای هوشمند مجهز به هوش مصنوعی محسوب میشود، اما رقابت در این حوزه تازه آغاز شده است.
ورود تراشههای اختصاصی جدید از سوی هواوی، کوالکام و احتمالاً گوگل نشان میدهد فاصله فعلی رقبا با اپل به مرور کمتر خواهد شد. از سوی دیگر، توسعه قابلیتهای جدید سلامت میتواند بازار ساعتهای هوشمند را طی چند سال آینده وارد مرحلهای کاملاً متفاوت کند؛ مرحلهای که در آن هوش مصنوعی بیش از هر زمان دیگری نقش اصلی را بر عهده خواهد داشت.
برای اپل نیز حفظ این برتری به همان اندازه که به قدرت سختافزار وابسته است، به توسعه قابلیتهای کاربردی و قابل اعتماد در حوزه سلامت بستگی دارد؛ قابلیتی که کاربران بتوانند هر روز از آن استفاده کنند، نه اینکه صرفاً در فهرست ویژگیهای محصول دیده شود.
جمعبندی؛ هوش مصنوعی اپل واچ
گزارش جدید Counterpoint تنها از برتری اپل واچ در آمار فروش خبر نمیدهد؛ بلکه نشان میدهد استراتژی چندساله اپل برای توسعه هوش مصنوعی روی خود دستگاه حالا به یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی این محصول تبدیل شده است.
در شرایطی که بسیاری از برندها تازه در حال ورود به این حوزه هستند، Apple Watch بخش بزرگی از بازار ساعتهای هوشمند مجهز به Edge AI را در اختیار دارد و همین موضوع نشان میدهد آینده رقابت در بازار پوشیدنیها بیش از گذشته به هوش مصنوعی، پردازش محلی و قابلیتهای سلامت گره خورده است.
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، نسلهای آینده ساعتهای هوشمند بیش از آنکه روی افزایش تعداد قابلیتها تمرکز کنند، برای هوشمندتر، سریعتر و مستقلتر شدن با یکدیگر رقابت خواهند کرد؛ مسیری که اپل چند سال زودتر از بسیاری از رقبا وارد آن شده است.
